All posts by Natasja Jansen-Lutz

Oude kwallen

joan daphne carmenJoan Didion, Daphne Selfe, Carmen dell’ Orefice,  drie fotomodellen van in de tachtig.

Oud is in!

De mode-industrie heeft bedacht dat hoogbejaarde modellen hip zijn. Hebben zij de eeuwige jeugd? Zijn rimpels nu opeens mooi en modieus in een industrie waar alles draait om jeugdige perfectie? Ik vrees dat het meer te maken heeft met de noodzaak om op te vallen, dan met respect voor ouderdom. Mode is tenslotte na één seizoen al oud.
Dat deze krasse dames het zelf willen, heeft volgens mij te maken met het gevoel dat je in je hoofd veel langer jong blijft dan in je lijf. Ik voel ook alleen aan mijn ouder wordende lichaam dat ik geen achttien meer ben. Toch, sinds ik vijftig ben geweest word ik weleens overvallen door sombere gedachten over mijn sterfelijkheid. Dan wil ik ook dingen doen die me jong houden.
Zo kom ik op de vraag die de mensheid al sinds het begin der tijden in zijn grip houdt: Wat is het geheim van de eeuwige jeugd?

Het enige, ons bekende, onsterfelijke wezen is een kwal, de Turritopsis dohrnii. Nadat hij geslachtsrijp is geworden, kan hij weer terugkeren naar zijn eerste levensfase. Dat kan hij eindeloos herhalen. Hij heeft de bron des levens gevonden, die wij mensen zo begeren.
Stel je toch eens voor dat we deze unieke eigenschap van de kwal kunnen kopiëren, hoe zou dat in zijn werk gaan? Dan kan je vanaf je puberteit weer als baby beginnen, steeds weer opnieuw. Maar we zouden het willen verfijnen, zodat we op hogere leeftijd weer opnieuw kunnen beginnen. Met behoud van de kennis die we tot dan hebben vergaard natuurlijk. Dan wordt je ineens jonger in je lijf dan in je hoofd.

Een iets realistischer scenario is dat we binnenkort de levensduur van een persoon kunnen voorspellen. In iemands genen is– in sommige gevallen – af te lezen welke ziekten op zijn weg zullen komen. Het wanneer zal vast snel volgen. Los van de al dan niet preventieve behandeling van de voorspelde ziekten, zou je je kunnen afvragen hoe je je leven moet gaan indelen. Wanneer ben je op je hoogtepunt en wanneer begint de afdaling naar het hiernamaals?  Mits deze niet wordt bespoedigd door een voorbijrijdende bus.
Toen ik jaren geleden bij een kankerinstituut werkte, speelde er een diepgaande ethische discussie. Men had het gen geïsoleerd waarmee te zien is of een vrouw borstkanker krijgt. Maar niet op welke leeftijd. De discussie ging met name over de vraag of deze vrouwen preventief hun borsten moeten laten amputeren. Hoe maak je zo’n keuze?
Het ligt in onze aard om het leven te willen rekken. Ook wanneer de ratio anders aangeeft. Wanneer koppel je een comapatiënt los van zijn beademing? Laat je een gehandicapt kind aborteren? Besluit je om je zieke vader te helpen sterven? Zelfs de euthanasie van een huisdier gaat ons niet in de koude kleren zitten.

Het lijkt me fantastisch om gezond oud te worden, volop te genieten, langzaam te onthaasten en op een dag niet meer wakker te worden uit de eeuwige slaap.
En áls ooit de weg naar het eeuwig leven wordt ontdekt, zijn het waarschijnlijk de grootste kwallen die hem het eerst bewandelen.

 

 

 

 

Van de pot gerukt (22-4-2016)

 

Wat als de wc-juffrouw vraagt of ze even in je onderbroek mag kijken? Dat zal ze waarschijnlijk niet doen, maar sinds kort mag ze je in North-Carolina wel naar je geboortecertificaat vragen.

In North-Carolina is onlangs de anti-LGBT*-wet aangenomen – inmiddels bekend als de wc-wet – die bepaalt dat transgenders alleen een openbare wc mogen bezoeken die bestemd is voor het geslacht dat vermeld is op hun geboortecertificaat. De stad Charlotte had kort daarvoor ondernemers verboden om transgenders te discrimineren, maar dergelijke verboden  zijn door de wet onmogelijk gemaakt, evenals de mogelijkheid om in beroep te gaan tegen discriminatie van transgenders, bijvoorbeeld op de werkvloer.

Ik generaliseer niet graag, maar is dit niet typerend voor de puriteinse, intolerante, rechtse zuidelijke Amerikanen. Die heimelijk het liefst de segregatie weer zouden willen invoeren. Voorstanders van de wet gebruiken het immer populaire argument van de veiligheid. De vrouwen op de vrouwen-wc zouden zich onveilig voelen als een vrouw die als man geboren is bij hen naar de wc gaat. Twijfelachtig op zijn minst. Maar zouden ze zich dan wel veilig voelen als er een man binnenloopt, met zijn geboortecertificaat op zak waarin staat dat hij als vrouw geboren is?

Het deed mij denken aan de stenigings-scene uit de satirische film The life of Brian van Monty Python. Waar mannelijke acteurs vrouwen spelen, die verkleed als man – onder het slaken van hoge kreetjes – mee  willen doen aan een steniging. Maar dat is voorbehouden aan mannen, dus onder het strenge oog van Hogepriester John Cleese, gaan de vrouwen met lage stem roepen en joelen. Ook in het overwegend protestants-christelijke North-Carolina heeft men geen moeite met opportunisme uit naam van het geloof. Met een totaal gebrek aan tolerantie voor iedereen die anders is, hebben de fundamentalisten vast ergens een bijbeltekst opgedoken die deze onverholen discriminatie van een kleine en toch al kwetsbare groep medemensen rechtvaardigt.

Bruce Springsteen annuleerde uit protest zijn concert in North-Carolina en op CNN wordt ook fel gediscussieerd. Gelukkig zijn er nog mensen die nadenken. De wet is echter aangenomen met een grote meerderheid van stemmen, dus blijkbaar zijn de volksvertegenwoordigers overtuigd van de steun van hun achterban.

Na het zien van een vurig pleidooi op CNN ten faveure van de omstreden wet, vraag ik mij af of de dames en heren wetgevers in North Carolina wel weten wat een transgender is. Zij spreken over de bewuste keuzes en over vrouwen die overduidelijk mannen zijn. Is het niet een groot misverstand? Zouden ze niet eigenlijk travestieten bedoelen?

 

(*Anti Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender rights law)

vertaling

Fred-Eerdekens-3-800x543

Vorige week tijdens de opening van de BRAFA kunst en antiekbeurs in Brussel maakte ik kennis met het werk van Fred Eerdekens. Bijzonder.

Deze kunstenaar maakt schaduwkunst. Ik was onbekend met het fenomeen. Het doet bijna denken aan het Nieuwe Testament waar ineens iedereen alle talen verstaat. Fred maakt ogenschijnlijk willekeurige krullen waarop hij licht projecteert. Deze krullen worden teksten in de schaduw. Knap en vindingrijk. Zo zouden wij ook moeten kunnen vertalen. Ons licht laten schijnen op een taal die in krullen geschreven of gesproken wordt en hem dan begrijpen. De wereld zou een stuk aangenamer worden als taal-, cultuur- en religieuze barrières weg zouden vallen. Is het niet ironisch is dat veel religies zich verlicht noemen, ook onze Christus is het licht, maar dat mensen de wereld in duisternis storten uit naam van dezelfde verlichting?

Ik hou van taal. Ik zou elke taal wel willen leren en vind het dan ook onprettig om op vakantie te gaan naar een land waar ik de taal niet versta. Ik voel me dan onbeholpen en hulpeloos. Als een kat die op een gedekte tafel springt.  Eerst onbevangen, dan lichte paniek, dan een strategie bedenken om eruit te komen. Je komt er ook wel uit, maar alleen als je heel veel moeite doet. Of glazen breekt. En dat is geen vakantieplezier.

Ik zou willen dat ik alle krullen kon vertalen door een licht erop te schijnen. Was het maar zo simpel. Maar ja, misschien is het ook maar hoe je het bekijkt…

(N.B. de BRAFA is nog geopend tot en met 31/1/2016)

Wit is het nieuwe zwart!

wit is het nieuwe zwart

 

Zwarte Piet is helemaal geen neger
Maar hij is een schoorsteenveger

Daar heeft die mensenrechtenactivist
Zich toch maar lelijk in vergist

Dus wat is er nu eigenlijk aan de hand?
Wilde deze charlatan niet gewoon eens in de krant?

Maar weet je nu wie er werkelijk wordt gediscrimineerd?
Dat is die goede man zijn peerd

Zwart, bruin of vos, maakt niet uit in welke maat
Een witte schimmel wordt door alle paarden gehaat

Een schimmel is in de groep een doel”wit”
Waar niemand op te wachten zit

Zo’n paard maakt de hele kudde zwak
Daardoor is niemand meer op zijn gemak

Kudde of getto, hoe je het noemen wil
Het liefst ziet niemand een verschil

En als Amerigo nu mee naar Spanje gaat
In plaats van dat hij hìer in een stalletje staat

Naar een kudde Andalusiers, die allemaal wit zijn
Heeft hij het zonder discriminatie vast heel fijn!

En als je denkt “dit is een metafoor”
Er is niets van gelogen hoor!

Festival Fever

Mijn twee oudste kinderen gaan komend weekend naar LowLands. Voor wie het niet kent: het is een driedaags muziekfestival, waar zo’n 55.000 mensen naartoe gaan. Ze gaan kamperen en hoewel ik nog zo van plan was ze het allemaal zelf te laten regelen, ze zijn immers 19 en 17, is wat moederlijke assistentie toch welkom.

Het doet mij ook wel denken aan toen ik die leeftijd had, weliswaar ben ik nooit naar een meerdaags festival gegaan, maar Torhout-Werchter was toch ook legendarisch. Met een bus vol trokken we vanuit ons dorp Hoogstraten naar Werchter. Met mijn 16 jaren was ik een wereldse jongedame, met kennissen in hoge kringen. Zo had ik al eens een avond doorgebracht met de toen zeer populaire Engelse band Fisher-Z, die ook weer op Werchter speelden. En tot mijn stomme verbazing kwam ik de zanger, John Watts, tegen tussen het publiek. Hij herkende mij, wat mij nog meer verbaasde, en nodigde mij toen uit om mee backstage te komen.Vergeten was de loyaliteit naar mijn vrienden, natuurlijk ging ik mee. Mijn oudste zus klampte zich aan mij vast, die had mijn eerste avontuur met de band tot haar grote ergernis al gemist, dat zou ze zich geen tweede keer laten gebeuren. Dus wij mee backstage, handen geschud en een biertje gedronken met de nog veel legendarischer Kinks. Dit waren de swinging eighties, dus selfies heb ik niet.

En toen kwam de moeilijkste keuze. Op uitnodiging van Fisher-Z  mee naar een feest in Brussel, of braaf met de bus naar huis. Mijn verantwoordelijke zus koos voor het laatste, maar wilde niet voor mij de honneurs waarnemen en me afmelden. Ze was resoluut: samen uit, samen thuis. Eenmaal bij het parkeerterrein aangekomen bleek dat ze op het punt stonden om zonder ons te vertrekken, hadden we dan toch maar….

Je verwacht niet dat je kind zomaar met een wereldberoemde band op stap gaat, maar ik weet wel beter. Dus ik wacht af wanneer ik mijn kindjes weer terugzie. Maar één ding weet ik zeker, het wordt voor hen een onvergetelijk weekend.

Dieven

Wakker worden, denken dat je man ‘s nachts iets heeft lopen zoeken, je afvragen waarom hij dan álle kasten en lades heeft opengezet en er dan achter komen dat er bij je ingebroken is. Dat is heel naar, kan ik je vertellen. En dan daarna. Waar is mijn handtas? Mijn camera? Mijn telefoon? Mijn dochters camera? Mijn laptop? Alles weg. Je bent meteen letterlijk afgesneden van de buitenwereld. Geen telefoonnummers, geen emailadressen. Godzijdank hebben we nog facebook. En van alle bestanden had ik gelukkig een online backup gemaakt. Nou ja, gelukkig… Tot nu toe heb ik nog alleen lege bestandsmappen. Maar ik ben nog aan het proberen. Ik moet natuurlijk wel mijn boek hervinden, anders moet ik het opnieuw gaan schrijven. Dat gaat dus wel even iets langer duren. Maar jullie gaan het snel zien.

Ik baal er gewoon enorm van dat een ander pakt waar wij voor hebben gewerkt. Duizend bommen en granaten, ik zou bijna op Wilders stemmen!!!

 

Asterix

Lieve kleine Asterix, hij zou vandaag 7 jaar geworden zijn als hij ons niet door het verkeer was ontnomen.

We kregen hem als piepklein puppytje, voor Elises verjaardag. Hij was meteen thuis bij ons, mede doordat Roosje ons oudere teckeltje, hem meteen als kind adopteerde. Onafscheidelijk waren ze. Maar wij ook, Asterix lette altijd op waar je was. Hij sliep bij je en liep bij je. Keek altijd even over zijn schouder als hij wegrende, om zeker te zijn dat je toch in de buurt was. En dan zag je zijn hartvormige lichtbruine bipsje wegschieten. Op zoek naar muizen of denkbeeldige konijnen.

Toen Roosje een oud, blind dametje werd, kwam Ollie bij ons. De eerste week was het een gevecht op leven en dood, maar daarna waren ze onafscheidelijke vrienden. Ze liepen en ze sliepen samen. Altijd grommend van enthousiasme bij de deur en als je die dan opengooide, een schouder aan schouder race wie er het eerste achter in de tuin was. En dan maar graven, alle muizenholletjes werden vossenholen. Of ze ooit wat gevangen hebben? Samen met Ollie ontwikkelde hij een liefde voor katten. Voor die tijd was de kat zijn speelkameraadje, maar samen met Ollie werd een een prooi. Een fatale prooi, want op die dramatische laatste dag van maart werd zijn sprint achter een loslopende kat zijn laatste.

Inmiddels genieten we allemaal van zijn opvolger Apollo, net als Asterix een klein hondje met een heel groot hart. Maar het gemis van mijn lieve kleine held heeft wel een stukje van mijn hart gebroken.

Lieve Asterix, kleine grote vriend, we missen je voor altijd.

_DSC0374

 

liefs, mama

9 april

Vandaag wordt mijn man Tup geopereerd aan zijn oog. Hij krijgt een nieuwe lens (staaroperatie) én een nieuw hoornvlies.

Geeft dit hem een nieuwe, heldere kijk op het leven? Dat is natuurlijk de vraag. Heb je nieuwe ogen nodig om een nieuwe kijk te krijgen? Of om de dingen helder te zien? Niet echt denk ik. Ik weet zelfs niet of het helpt. Wel natuurlijk om letterlijk helder te zien. Maar in overdrachtelijke zin? Misschien is het gevolg van zo’n ingrijpende operatie wel, dat je bepaalde zaken in een ander daglicht gaat zien. Leert relativeren.

Zo’n gebeurtenis is voor veel mensen een moment om zich te realiseren wat de waardevolle dingen zijn in hun leven. Maar dat kan, en moet, je natuurlijk altijd doen. Het bevreemdt mij altijd een beetje dat mensen op heel tragische momenten tegen elkaar zeggen “zo zie je maar, je  moet genieten van het leven”. Doen die mensen dat dan ook? Of zeggen ze het en gaan dan door zoals van tevoren; gehaast, leuke dingen uitstellen, plannen maken voor later?

Ik ben nu leuke dingen aan het doen. En ga nu weer stoppen en mijn arme man ophalen.