Oude kwallen

joan daphne carmenJoan Didion, Daphne Selfe, Carmen dell’ Orefice,  drie fotomodellen van in de tachtig.

Oud is in!

De mode-industrie heeft bedacht dat hoogbejaarde modellen hip zijn. Hebben zij de eeuwige jeugd? Zijn rimpels nu opeens mooi en modieus in een industrie waar alles draait om jeugdige perfectie? Ik vrees dat het meer te maken heeft met de noodzaak om op te vallen, dan met respect voor ouderdom. Mode is tenslotte na één seizoen al oud.
Dat deze krasse dames het zelf willen, heeft volgens mij te maken met het gevoel dat je in je hoofd veel langer jong blijft dan in je lijf. Ik voel ook alleen aan mijn ouder wordende lichaam dat ik geen achttien meer ben. Toch, sinds ik vijftig ben geweest word ik weleens overvallen door sombere gedachten over mijn sterfelijkheid. Dan wil ik ook dingen doen die me jong houden.
Zo kom ik op de vraag die de mensheid al sinds het begin der tijden in zijn grip houdt: Wat is het geheim van de eeuwige jeugd?

Het enige, ons bekende, onsterfelijke wezen is een kwal, de Turritopsis dohrnii. Nadat hij geslachtsrijp is geworden, kan hij weer terugkeren naar zijn eerste levensfase. Dat kan hij eindeloos herhalen. Hij heeft de bron des levens gevonden, die wij mensen zo begeren.
Stel je toch eens voor dat we deze unieke eigenschap van de kwal kunnen kopiëren, hoe zou dat in zijn werk gaan? Dan kan je vanaf je puberteit weer als baby beginnen, steeds weer opnieuw. Maar we zouden het willen verfijnen, zodat we op hogere leeftijd weer opnieuw kunnen beginnen. Met behoud van de kennis die we tot dan hebben vergaard natuurlijk. Dan wordt je ineens jonger in je lijf dan in je hoofd.

Een iets realistischer scenario is dat we binnenkort de levensduur van een persoon kunnen voorspellen. In iemands genen is– in sommige gevallen – af te lezen welke ziekten op zijn weg zullen komen. Het wanneer zal vast snel volgen. Los van de al dan niet preventieve behandeling van de voorspelde ziekten, zou je je kunnen afvragen hoe je je leven moet gaan indelen. Wanneer ben je op je hoogtepunt en wanneer begint de afdaling naar het hiernamaals?  Mits deze niet wordt bespoedigd door een voorbijrijdende bus.
Toen ik jaren geleden bij een kankerinstituut werkte, speelde er een diepgaande ethische discussie. Men had het gen geïsoleerd waarmee te zien is of een vrouw borstkanker krijgt. Maar niet op welke leeftijd. De discussie ging met name over de vraag of deze vrouwen preventief hun borsten moeten laten amputeren. Hoe maak je zo’n keuze?
Het ligt in onze aard om het leven te willen rekken. Ook wanneer de ratio anders aangeeft. Wanneer koppel je een comapatiënt los van zijn beademing? Laat je een gehandicapt kind aborteren? Besluit je om je zieke vader te helpen sterven? Zelfs de euthanasie van een huisdier gaat ons niet in de koude kleren zitten.

Het lijkt me fantastisch om gezond oud te worden, volop te genieten, langzaam te onthaasten en op een dag niet meer wakker te worden uit de eeuwige slaap.
En áls ooit de weg naar het eeuwig leven wordt ontdekt, zijn het waarschijnlijk de grootste kwallen die hem het eerst bewandelen.